Accessibility (a11y) Nedir?
Accessibility (kısaltma: a11y), web ve mobile uygulamaların engelli kullanıcılar (görme, işitme, motor, bilişsel engel) tarafından kullanılabilir olması. WCAG 2.1 standartı 3 seviyede (A, AA, AAA) tanımlanıyor. Türkiye'de Erişilebilirlik Yönergesi 2024'te kamu sitelerine zorunlu, özel sektörde 'yasal-olmayan ama önemli' standart.
WCAG 2.1 dört prensip üzerine kurulu (POUR): 1. Perceivable (Algılanabilir) — alt text, captions, contrast 2. Operable (Kullanılabilir) — keyboard navigation, no time limits, no seizure-inducing flashes 3. Understandable (Anlaşılır) — readable text, predictable navigation, error identification 4. Robust (Sağlam) — compatible with assistive technologies (screen readers)
En sık a11y problemleri: 1. Eksik alt text — img alt='' veya hiç alt yok 2. Düşük contrast — text-gray-400 dark zeminde okunamaz 3. Keyboard navigation — tab order yanlış, focus-visible ring yok 4. Form etiketleri — <label htmlFor>+<input id> eşleşmesi eksik 5. ARIA yanlış kullanımı — aria-label boş, role wrong 6. prefers-reduced-motion ignored — vestibüler bozukluk olan kullanıcılar mağdur 7. Skip link yok — keyboard kullanıcısı her sayfada 20 nav link arasında dolaşıyor
A11y test araçları: - Lighthouse Accessibility audit (Chrome DevTools) - axe DevTools (browser extension) - WAVE (WebAIM, online) - Screen reader test (NVDA Windows, VoiceOver Mac) - Keyboard-only navigation (mouse'u kapatıp tab ile gez)
A11y ROI: 1. Yasal: Avrupa'da AB Erişilebilirlik Direktifi 2025 (üye devletlerde zorunlu), ABD'de ADA dava açma riski 2. SEO: erişilebilir HTML = semantic HTML = daha iyi SEO 3. Kullanıcı genişleme: Türkiye'de 5M+ görme engelli, 2M+ işitme engelli — yaklaşık %10 demografik 4. Brand reputation — accessibility uyumu modern marka değeri
DevPixel'in a11y standardı: WCAG 2.1 AA hedef, Lighthouse Accessibility 95+. Tüm projelerde skip link, focus-visible ring, prefers-reduced-motion desteği, form htmlFor+id, ARIA standart. /tools/seo-audit'te accessibility skoru da çıkıyor.