Dijital ajansın dilini öğrenin

Lokal SEO, bir işletmenin Google arama sonuçlarında lokasyon bazlı sorgular (örn. 'İstanbul avukat', 'Kadıköy diş kliniği') için görünürlüğünü artıran optimizasyon süreci. Google Business Profile, NAP tutarlılığı, lokal anahtar kelimeler ve şehir + sektör sayfaları temel bileşenler.

NAP tutarlılığı, bir işletmenin adı (Name), adresi (Address) ve telefonunun (Phone) tüm dijital varlıklarda (web sitesi, Google Business Profile, sosyal medya, sektör dizinleri) aynı yazımla, aynı formatta görünmesi prensibi. Google'ın 'aynı işletme mi farklı mı' kararı için kritik sinyal.

Backlink, başka bir web sitesinin sizin sitenize verdiği link. Google'ın orijinal algoritması PageRank backlink'leri 'oy' olarak sayar — kaliteli sitelerden gelen backlink'ler sıralamayı yukarı çekiyor, spam sitelerden gelenler ceza riski yaratıyor. Modern SEO'da 'kalite > kantite'.

Anchor text, bir hyperlink'in görünen tıklanabilir metnidir. Örneğin 'web tasarım uzmanları' kelimeleri tıklanabilirse bu cümle anchor text. Google anchor text'i hedef sayfanın konusu hakkında ipucu olarak değerlendiriyor — alakalı anchor'lar sıralama artırıyor, spam anchor'lar (örn. 'ucuz Viagra') ceza yaratıyor.

Schema markup, web sayfalarında JSON-LD veya Microdata formatında yerleştirilen yapılandırılmış veri kod blokları. Sayfanın içeriğini Google, Bing ve AI arama motorlarına 'makine okuyabilir' formatta açıklıyor. Doğru schema 'rich snippet' (yıldızlı yorum, fiyat aralığı, FAQ accordion) eligibility'si veriyor.

Core Web Vitals, Google'ın sayfa deneyimini ölçen 3 ana metrik: LCP (Largest Contentful Paint — ana içeriğin yüklenme süresi, <2.5s iyi), INP (Interaction to Next Paint — etkileşim hızı, <200ms iyi), CLS (Cumulative Layout Shift — sayfa kayma toplamı, <0.1 iyi). 2021'den beri Google sıralama faktörü.

Crawl budget, Google'ın bir sitede günde tarayabileceği sayfa sayısı. Sınırlı bir kaynak — büyük siteler (1000+ sayfa) için kritik çünkü Google önemsiz sayfaları tararken yeni içerikleri indexlemeyebilir. Crawl budget optimizasyonu sitemap, robots.txt, internal linking ve sayfa hızıyla yönetilir.

Canonical URL, aynı içeriğin birden fazla URL'de bulunduğu durumda Google'a 'asıl olan budur, diğerleri kopya' sinyali veren etiket. `<link rel='canonical' href='asıl-url'>` formatında head'e konuyor. E-ticaret filtreli URL'ler, A/B test, AMP, tracking parameter senaryolarında kritik.

Hreflang, çoklu dilli veya çoklu bölgeli sitelerin Google'a hangi sayfanın hangi dil/bölge versiyonu olduğunu bildiren HTML etiketi. `<link rel='alternate' hreflang='tr-TR' href='tr-url'>` formatında. Türkiye + İngilizce versiyon olan sitelerde duplicate content cezasını önler ve doğru bölgeye doğru sayfayı sunar.

robots.txt, sitenin kök dizininde (devpixel.com.tr/robots.txt) bulunan ve crawler'lara hangi sayfaları taramaları gerektiğini söyleyen text dosyası. User-Agent + Allow/Disallow direktifleriyle bot davranışı yönetilir. AI çağında /llms.txt ile birlikte sitenin 'machine-readable' kapısı.

GEO (Generative Engine Optimization), ChatGPT, Perplexity, Google AI Overviews, Gemini gibi yapay zeka üretici arama motorlarında görünürlük ve alıntı kaynağı olma için yapılan optimizasyon. SEO'nun yerini almıyor, üzerine ekleniyor. Schema, llms.txt, structured Q&A, citation-friendly içerik formatları, brand entity disambiguation gerektiriyor.

AEO (Answer Engine Optimization), kullanıcının sorduğu sorulara doğrudan cevap üreten arama motorları (Google'ın People Also Ask, Featured Snippets, AI Overviews, Bing Chat) için yapılan içerik optimizasyonu. GEO'nun altında, AI cevaplarında 'cited source' olmak için yapılandırılmış Q&A içerik gerektiriyor.

llms.txt, Anthropic'in 2024'te önerdiği AI-readable site özeti standardı. Sitenizin /llms.txt path'inde markdown formatında 'kim/ne/ne yapar' özeti + önemli URL listesi var. ChatGPT, Claude, Perplexity gibi AI crawler'lar siteyi crawl ederken bu dosyayı tercih ediyor — robots.txt'in AI çağındaki muadili.

AI Overviews, Google'ın arama sonuçlarının üstünde gösterilen yapay zeka cevabı — kullanıcının sorusu için 100-300 kelime özet + 3-5 kaynak linki. 2024'te ABD'de yayında, 2025'te Türkiye dahil 100+ ülkeye genişledi. SEO'nun büyük disruption noktası: 1. sırada olmak yetmiyor, AI cevabının kaynağı olmak gerekiyor.

Knowledge Graph, Google'ın 500+ milyar varlık (entity) ve milyarlarca ilişkiyi haritalayan veri yapısı. Bir markanın 'tanınmış bir entity' olarak Knowledge Graph'ta yer alması knowledge panel (arama sonucunun sağında çıkan kutu) eligibility'si veriyor. AI search'lerde DevPixel 'kim/ne' sorusuna emin cevap verebilmek için kritik.

Wikidata, Wikipedia'nın altyapısındaki ücretsiz açık veri tabanı — 110+ milyon yapılandırılmış 'entity' kaydı. Bir markanın Wikidata Q-ID (örn. Q12345678) alması AI search'lerin 'aynı entity' olarak tanıma şansını ciddi artırıyor. Crunchbase ve Wikipedia article olmayan KOBİ'ler için en hızlı 'authoritative source' inşa yolu.

Speakable, schema.org'da Google Assistant ve diğer voice assistant'lara hangi içeriğin 'sesli okunabilir' olduğunu söyleyen mark-up. WebPage schema içine `speakable: {cssSelector: ['h1', '[data-speakable="true"]']}` formatında ekleniyor. AI sesli özetleme ve voice search citation için.

Citation source, AI search (ChatGPT, Perplexity, AI Overviews) cevaplarında 'kaynak olarak gösterilen URL'. Klasik SEO'da 1-10. organik sonuçta görünmek hedefti; GEO'da AI'ın 'gösterdiği' kaynak olmak hedef. Citation rate doğrudan trafik + brand authority üretiyor.

QAPage schema, schema.org'da 'gerçek bir kullanıcı sormuş gibi' soru-cevap içeriğini işaretleyen yapılandırılmış veri formatı. FAQPage'den farklı — daha 'konuşma dilinde'. Stack Overflow, Quora gibi soru-cevap sitelerinin standart formatı. Bing AI ve Perplexity Q&A snippet'lerinde +%20-30 görünürlük.

Brand entity disambiguation, bir markanın isim benzeri başka entity'lerden net şekilde ayrılmasını sağlama süreci. 'DevPixel' diye iki firma varsa AI hangisini cite edeceğini bilemez. schema.org sameAs alanı, Wikidata Q-ID, Knowledge Graph entry birleşince 'aynı entity, doğru entity' netliği oluşur.

LCP, sayfanın görsel olarak 'yüklendi' hissini ölçen Core Web Vitals metriği — kullanıcının ekranında görülen en büyük content elementinin (genelde hero görseli, başlık veya video) render edilme süresi. <2.5s 'iyi', 2.5-4s 'iyileştirilmeli', >4s 'kötü'. Google sıralama faktörü.

INP, kullanıcının bir butona/linke tıkladığında ekranda görsel response'a kadar geçen süreyi ölçen Core Web Vitals metriği. Mart 2024'te FID'in (First Input Delay) yerine geçti. <200ms 'iyi', 200-500ms 'iyileştirilmeli', >500ms 'kötü'. Etkileşim ağırlıklı sitelerde (e-ticaret, SaaS, form-yoğun) kritik.

CLS, sayfa render'ı sırasında ekranda element'lerin kayma toplamını ölçen Core Web Vitals metriği. Kullanıcı bir butona tıklamak üzereyken sayfa kayarsa CLS skoru bozuluyor. <0.1 'iyi', 0.1-0.25 'iyileştirilmeli', >0.25 'kötü'. Mobile'da reklam pop-up'ları + lazy-load resimler en yaygın sebep.

TTFB, tarayıcının bir HTTP isteği gönderdikten sonra sunucudan ilk byte'ı almaya kadar geçen süre. LCP'nin ön koşulu — TTFB yüksekse LCP de yüksek olur. <500ms 'iyi', 500-1000ms 'iyileştirilmeli', >1000ms 'kötü'. Server konfigürasyonu + database + hosting kalitesi etkiliyor.

Lighthouse, Google'ın geliştirdiği açık kaynak web sayfası analiz aracı. Performance, Accessibility, Best Practices, SEO ve PWA dört kategoride 0-100 skor veriyor. Chrome DevTools'a entegre, PageSpeed Insights da Lighthouse motorunu kullanıyor. 90+ skor 'mükemmel', 50-89 'iyileştirilmeli', <50 'kötü'.

Edge caching, içeriği kullanıcıya en yakın CDN sunucusunda (edge node) önbelleğe alma tekniği. Origin server'a (asıl sunucu) gitmek yerine 50-200ms uzaklıkta bir edge'den servis edilir — LCP ve TTFB dramatic iyileşir. Vercel, Cloudflare, Fastly en yaygın edge CDN sağlayıcıları.

Image optimization, görsellerin (JPG/PNG) modern formatlara (WebP, AVIF) dönüştürülmesi + responsive srcset + lazy loading + compression ile dosya boyutunun %60-80 küçültülmesi süreci. LCP'nin en büyük dostu — 4-5MB hero görseli 200-400KB'a indirgenince LCP 3s'den 1s'e düşüyor.

Lazy loading, sayfa açılırken ekranda görünür olmayan içeriklerin (özellikle resim ve video) yüklenmesini geciktirme tekniği. Kullanıcı scroll edip o içeriğe yaklaştığında yüklemeye başlıyor. İlk sayfa ağırlığını %40-60 azaltıyor, LCP'ye doğrudan katkı.

Code splitting, JavaScript bundle'ın küçük parçalara ayrılıp sadece kullanıldığında yüklenmesi tekniği. Tüm sayfayı tek bir 500KB JS'le yüklemek yerine, her route veya komponent için ayrı 50-100KB chunk'lar oluşur. İlk sayfa weight'i %60-80 düşürüyor, INP iyileşiyor.

CDN, web sitenizin statik içeriğini (CSS, JS, image, font) dünya çapındaki edge sunucularda cache'leyen servis. Kullanıcı sitenize erişdiğinde en yakın edge'den (50-200ms uzaklık) içerik servis ediliyor. Cloudflare, Vercel, Fastly, AWS CloudFront en yaygın seçenekler.

Next.js, Vercel'in geliştirdiği React-tabanlı, production-ready web framework. SSR, SSG, ISR render mode'ları, file-based routing, API routes, image optimization, edge functions, internationalization gibi modern web'in tüm özelliklerini hazır sunuyor. 2026'da Türkiye kurumsal web projelerinin %35'i Next.js (TÜBİSAD raporu).

React Native, Meta'nın 2015'te çıkardığı cross-platform mobil uygulama framework'ü. iOS + Android tek codebase'de React syntax'i ile yazılıyor, native bridges ile gerçek native UI elementleri render ediliyor. Türkiye geliştirici havuzu Flutter'dan 4-5 kat büyük — ajans projelerinde sektör standardı.

TypeScript, Microsoft'un 2012'de çıkardığı JavaScript'in tip-güvenli süpersetidir. Geliştirme sırasında tip hatalarını yakalıyor (runtime'a kadar bekleme yok), IDE auto-complete + refactoring güçlü, büyük projelerde maintainability + ekip onboarding %40-60 hızlı. 2026'da Türkiye kurumsal projelerin %75'inde standart.

Headless CMS, içerik yönetim panelini (admin) sitenin görsel kısmından (frontend) ayıran modern içerik yapısı. WordPress gibi 'monolitik' CMS'lerin tersine, içerik bir API üzerinden Next.js, React Native, mobil uygulama gibi farklı kanallara aynı anda servis edilebiliyor. Sanity, Strapi, Contentful en yaygın.

SSR (Server-Side Rendering) — her ziyaretçi isteğinde HTML server'da üretiliyor; gerçek-zamanlı veri + kişiselleştirme. SSG (Static Site Generation) — HTML build sırasında oluşur, CDN'de cache'lenir; süper hızlı (<50ms TTFB) ama içerik build sonrası değişmiyor. Hibrit ISR ikisinin orta yolu.

JAMstack, modern web mimarisi pattern'i — JavaScript (frontend interactivity), APIs (backend services), Markup (pre-rendered HTML). Geleneksel LAMP stack'in (Linux + Apache + MySQL + PHP) modern alternatifi. Frontend statik HTML, backend API'lerle birleşiyor. Vercel + Netlify deployment standardı.

API-first, bir uygulamayı tasarlarken önce API'sini (endpoint'ler, data shape, auth) sonra UI'sini tasarlama yaklaşımı. UI bir 'consumer' — aynı API'yi web, mobile app, IoT cihaz, partner integration kullanabiliyor. JAMstack'in temel prensiplerinden biri.

PWA, tarayıcıdan kurulabilir + ekrana eklenebilir + offline çalışabilir + push notification gönderebilen modern web uygulaması. Native uygulamanın %70-80 özelliğini sunuyor + tek codebase (web) + App Store onayı yok. iOS 16.4+ + Android 5+ tam destek. Restoran, e-katalog, portal projelerinde popüler.

Serverless, sunucu yönetimi yapmadan kod çalıştırma modeli — AWS Lambda, Vercel Functions, Cloudflare Workers gibi servislerde her function çağrı başına otomatik scale, pay-per-execution. Sunucu kurma + bakım + scale problemi yok. Düşük trafikli projelerde free tier yeterli; yüksek trafikte cost-effective.

Edge functions, serverless function'ların CDN edge node'larında (kullanıcıya 50-200ms uzaklıkta) çalışan versiyonu. Klasik serverless (AWS Lambda) tek bölgede çalışırken, edge functions 200+ POP'a deploy. Auth, A/B test, geographical routing, dynamic personalization edge'de.

Design system, bir markanın UI komponentleri (button, form, modal, card), renkler, tipografi, ikonografi, spacing kurallarını tek bir 'tek doğruluk kaynağı'nda toplayan sistem. Storybook + Figma library + design tokens kombinasyonu. Kurumsal projelerde 'her ekran tutarlı' demek için zorunlu.

Wireframe, bir sayfanın 'low-fidelity' iskelet tasarımı — sadece layout + content yapısı, renk/font/foto yok. Müşteri + tasarımcı + geliştirici arası ilk hizalanma aracı. Figma, Whimsical, Balsamiq en yaygın araçlar. Tipik proje akışında 'keşif sonrası, tasarım öncesi' aşamada üretiliyor.

Prototype, bir tasarımın interactive versiyonu — kullanıcı butonlara tıklayabilir, sayfalar arası geçiş yapabilir, form doldurabilir (gerçek backend olmadan). Figma'da otomatik üretiliyor. Kullanıcı testi (UX research) ve stakeholder demo için kritik araç. Geliştirme öncesi 'bu mu olacak?' onayı.

UX Research, kullanıcı davranışlarını + ihtiyaçlarını + acı noktalarını sistematik araştırma süreci. Yöntemler: kullanıcı görüşmeleri, anketler, A/B testler, heatmap analizi, kullanıcı testi (5-10 kişi), analytics deep dive. 'Tahmin yerine veri'ye dayalı tasarım kararları için kritik.

Accessibility (kısaltma: a11y), web ve mobile uygulamaların engelli kullanıcılar (görme, işitme, motor, bilişsel engel) tarafından kullanılabilir olması. WCAG 2.1 standartı 3 seviyede (A, AA, AAA) tanımlanıyor. Türkiye'de Erişilebilirlik Yönergesi 2024'te kamu sitelerine zorunlu, özel sektörde 'yasal-olmayan ama önemli' standart.

Lead magnet, potansiyel müşterinin email + iletişim bilgisini almak için sunulan ücretsiz değer paketi — PDF rehber, ücretsiz araç, video kurs, checklist, template. B2B SaaS + danışmanlık ajanslarında 'cold traffic'i 'warm lead'e çevirmek için kritik.

Marketing funnel, potansiyel müşterinin marka farkındalığından satışa kadar geçtiği aşamalar — AIDA (Awareness, Interest, Desire, Action) klasik model. Her aşamada %30-70 düşüş normal. Funnel analiz: hangi aşamada drop var, ne ile iyileştirilir.

Conversion rate, web sitesi/uygulamada belirlenen hedefe ulaşan ziyaretçi yüzdesi. Hedefler: ürün satın alma (e-ticaret %2-3 ortalama), iletişim formu (B2B %3-8), lead magnet indirme (%5-15), newsletter abone (%1-3). A/B test + UX iyileştirme ile artırılıyor.

A/B testing, aynı sayfanın iki farklı versiyonunu (A versiyonu kontrol, B versiyonu varyant) ziyaretçi trafiğine eşit dağıtıp hangisinin daha çok conversion ürettiğini ölçen yöntem. Minimum 2 hafta + 1000+ ziyaretçi/varyant gerektiriyor. Google Optimize (deprecated 2023), VWO, Optimizely, Vercel Edge Config araçlar.

Retention (sürdürme), mevcut müşterilerin uzun süre aktif kalması + yeniden satın alması — 'yeni müşteri kazanma'dan 5-25x daha karlı. Aylık active user (MAU), churn rate, lifetime value (LTV), repeat purchase rate metrikleri ile ölçülüyor. SaaS, e-ticaret, abonelik modellerinde kritik.